Memurların EYT Rehberi: Askerlik Borçlanması, İstifa Sonrası İkramiye ve Yurt Dışı Hakları

Türkiye'de milyonlarca çalışanı ilgilendiren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, sadece SSK'lıları değil, 5434 Sayılı Kanun'a tabi memurları da yakından ilgilendiriyor. Mevzuata göre, sigortalı olarak çalışmaya başlamadan önce vatani görevini yerine getirenlerin askerlik borçlanması yapması, sigorta başlangıç tarihini borçlanılan süre kadar geriye çekmektedir. Bu durum, özellikle 8 Eylül 1999 tarihinden sonra memuriyete giren ancak askerliğini bu tarihten önce yapmış olanlar için hayati önem taşıyor. Eğer yapılan borçlanma ile hizmet başlangıcı 8 Eylül 1999 ve öncesine çekilebiliyorsa, ilgili memur EYT kapsamına girerek yaş şartı aranmaksızın emeklilik hakkı kazanabiliyor. Ancak bu noktada, borçlanılan sürenin hizmet süresine eklenmesi ile başlangıç tarihinin öne çekilmesi arasındaki teknik farkın doğru analiz edilmesi gerekiyor. Memuriyet hayatından çeşitli sebeplerle istifa ederek ayrılan vatandaşların en çok merak ettiği konuların başında ise emekli ikramiyesi geliyor. Bir memurun istifa ettikten sonra emekli ikramiyesini alabilmesi için belirli şartları yerine getirmesi şarttır. Mevcut düzenlemelere göre, memurluktan ayrılan kişinin ikramiye alabilmesi için emekli olduğu tarihte son defa Emekli Sandığı'na tabi çalışıyor olması veya hizmet birleştirmesi yaparak emekli olduğunda, memuriyette geçen sürelerinin 'ikramiye ödenecek haller' kapsamında (örneğin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun şekilde) sona ermiş olması gerekmektedir. İstifa eden memur, eğer başka bir kurumda (SSK veya Bağ-Kur) çalışmaya devam edip oradan emekli olursa, memuriyet süresine ilişkin ikramiyesini alabilmesi için istifa tarihindeki şartların 1475 sayılı İş Kanunu'ndaki kıdem tazminatı şartlarına paralellik göstermesi beklenmektedir. Yurt dışında yaşayan ve çalışan Türk vatandaşları için emeklilik süreci ise 'yurt dışı borçlanması' mekanizması ile yürütülüyor. Yurt dışında geçen çalışma sürelerini veya ev hanımı olarak geçirilen süreleri Türkiye'de borçlanarak emekliliğe saydırmak mümkün. Ancak 2019 yılında yapılan değişiklikle, yurt dışı borçlanması yoluyla kazanılan günlerin artık SSK (4/a) yerine Bağ-Kur (4/b) kapsamında değerlendirildiği unutulmamalıdır. Eksik prim günlerini tamamlamak isteyen gurbetçilerin, Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamış ülkelerdeki hizmetlerini birleştirmeleri veya doğrudan döviz bazlı hesaplanan borçlanma tutarlarını ödeyerek gün sayılarını artırmaları mümkündür. Bu süreçte, borçlanma miktarının prime esas kazancın %45'i üzerinden hesaplanması, yurt dışı borçlanmasını diğer borçlanma türlerinden daha maliyetli hale getirse de emeklilik kapısını aralayan en önemli yoldur.